İstemcilerimizin, hangi kullanıcıların hangi sanal uygulamalara erişim izninin olduğunu öğrenebilmesi ve sanal uygulamaları sunucudan çekebilmesi için Microsoft SoftGrid Application Virtualization’ın altında bulunan Microsoft SoftGrid Application Virtualization for Desktops’ın istemcilerimize yüklenmesi gerekmektedir. Bu kurulumu istemcilere tek tek kurarak veya Sccm, Sms ve group policy ile msi paketini dağıtıp yapabilirsiniz. Kurulum detaylarını ve kurulumdan sonra istemcideki değişimleri görebilmemiz adına ben bir istemciye normal kurulum yapacağız.

Mdop cd’mizi istemcimize yerleştiriyoruz.

Gelen ekranda Microsoft SoftGrid Application Virtualization v4.2’yi seçiyoruz.

Install Microsoft SoftGrid Application Virtualization for Destops tıklayarak kuruluma başlıyoruz.

SoftGrid for Windows Desktops Wizard açılıyor, Next ile devam ediyoruz.

Sözleşmeyi kabul ettikten sonra Next ile ilerliyoruz.

Kurulumun nereye yapılacağını belirleyip devam ediyoruz.

Sanal uygulamalarımızın sunucudan istemcilere kopyalandığında sabit diskimizde maksimumda ne kadarlık yer kaplayacağını belirliyoruz. Bu miktarı sanallaştıracağınız uygulamaların toplam boyutuna göre belirlemeniz gerekmektedir. Ben varsayılan 2 gb’nin yeterli olacağını düşünüp böyle bırakıyorum. Kurulumdan sonrada istersek bu alanı arttırabiliriz. Depolama alanı ile ilgili ayarların varsayılanda kalmasını istiyorsak alttaki kutucuk işaretli kalmalı ama depolama alanın gelişmiş ayarlarını görmemiz için kaldırıp devam ediyorum.

Gelişmiş ayarlarda SoftGird’ın verilerinin duracağı alanı, daha önceki makalemizde de bahsettiğimiz Q: evrensel sürücüsünü ve kullanıcıların verilerinin bulunacağı yeri değiştirebiliyoruz. Bu ayarları varsayılanda bırakıp Next ile ilerliyoruz.

Desktop Configuration Server ekranında sunucumuza nasıl bağlanacağımızı ayarlıyoruz. Type sekmesinde dört tane bağlantı tipi bulunuyor. Bağlantıların iki tanesi SoftGrid Virtual Application Server’a diğer iki tanesi de Http Server’a bağlanmamıza yardımcı oluyor. Her iki taneden bir tanesi de sunucu ile istemci arasında güvenli bağlantı yapmamıza sağlıyor ve her birinin port numarası farklıdır. Eğer sunucu üstünde firewall aktif ise o porta izin vermemiz gerekmektedir. “Automatically…” kutucuğu işaretliyse bir kullanıcı istemcide oturum açtığında otomatik olarak sunucuya bağlanıp ayarlarımızı güncelleyecektir. Next ile devam ediyoruz.

Kurulum adımlarını sonlandırdıktan sonra Install ile kurulumu başlatıyoruz.

Kurulumu bittiğinde Finish ile ekranı kapatıyoruz.

İstemcimizi tekrar başlatmamız gerektiğini belirten bir uyarı alıyoruz. Tekrar başlattıktan sonra istemcimizde nelerin değiştiğine bir göz atalım.

1)      Bilgisayarım’ı açtığınızda Q: evrensel sürücüsünün eklendiğini ve içine girmek istediğimiz zamansa iznimizin olmadığını,

2)      Servislerimize 2 yeni servisin eklendiğini ve başladığını,

3)      İstemcimizin yönetimsel araçlarına SoftGrid Client Management’ın kısa yolunun geldiğini görüyoruz.

SoftGrid Client Management’i açıp baktığımızdaysa basit ve kullanışlı bir arayüze sahip olduğunu görüyoruz.

Henüz uygulamalarımızı sanallaştırmadık ama sanal uygulama kullanıcılarından biri ile giriş yapalım ve sunucu kurulumda otomatik kurulan Default SoftGrid Application’u çalıştıralım.

Kullanıcı ile giriş yaptığımızda masaüstümüze Default SoftGrid Application’un kısa yolunun geldiğini görüyoruz.

Uygulamamıza açtığımızda yada kapattığımızda bildirim alanında SoftGrid ikonu belirecek ve hangi uygulamanın sunucudan yüklenmekte olduğu, hangi uygulamanın çalıştırıldığı ve kapatıldığı hakkında bize bilgi verecektir.

Microsoft SoftGrid Virtual Application Sequencer temel olarak uygulamalarımızı, işletim sisteminden ayrıştırıp sanal uygulamalara dönüştürülmesini sağlar. Uygulamalarımız bu dönüşümden sonra SoftGrid sunucusunun ve istemcisinin anlayabileceği formata çevrilmiş olur. Daha önceki makalelerimizde belirttiğimiz gibi sistem dosyaları, registry parametreleri, fontlar, .ini’ler, COM objeleri ve servisler dahil olmak üzere uygulamanın çalışması için sistemde olması gereken her şeyi sanallaştırılarak, uygulamalarımız işletim sisteminden bağımsız hale getirilmektedir.

Microsoft SoftGrid Virtual Application Sequencer olarak yapılandırılacak bilgisayardaki minimum donanım gereksinimleri Pentium III 850 MHz, 256 Mb Ram ve 2 fiziksel disk’tir. Fiziksel disklerden birini işletim sistemi için diğerininse uygulamalarımızı yükleyip sanallaştıracağımız alan olarak kullanacağız. Eğer fiziksel bir makine üzerinde uygulama sanallaştıracaksanız ikinci alanın büyüklüğü yükleyeceğiniz uygulamalara göre değişiklik gösterecektir ama minimumda 20 gb size yeterli bir alan sağlayacaktır. Uygulamalarımızı işletim sisteminin bulunduğu bölüme de kurabiliriz ancak yaşanabilecek sorunları minimuma indirmek için iki farklı disk iki farklı bölüm daha elverişlidir. Microsoft SoftGrid Virtual Application Sequencer rolünü barındıran bilgisayarda kurulum sonrası updatelerin, servis packlerin yüklenmesi ve herhangi bir antivirüs veya programın yüklü olmaması önerilmektedir. Eğer ben sanal bir işletim sisteminde uygulama sanallaştıracağım diyorsanız; sizin için daha iyi olacaktır çünkü bir uygulamayı sanallaştırdıktan sonra dosyaları SoftGrid Sunucuna kopyalayıp bir başka uygulamayı sanallaştırmadan hemen önce aldığımız temiz snapshot’a geri dönerek sistemi genel bir temizlikten geçirebiliriz.

Tercihen xp profesyonel yüklü bir bilgisayara kurulumu başlatmak için cd sürücümüze Microsoft Desktop Optimization Pack for Software Assuranca cd’sini yerleştirelim.

Ekran açıldıktan sonra Microsoft SoftGrid Application Virtualization v4.2’yi seçip ilerliyoruz.

Microsoft System Center Virtual Application Sequencer’ı  tıklayıp kuruluma başlıyoruz.

SoftGrid Sequencer Wizard ekranı geliyor ve Next ile devam ediyoruz.

Lisans anlaşmasını kabul edip ilerliyoruz.

Destination Folder ekranından istersek SoftGrid Ayrıştırıcısının kurulacağı yeri değiştirebiliriz. Varsayılan yerde bırakıp ilerliyorum.

Ready to Install the Program ekranında Install ile kurulumu başlatıyoruz.

Kurulumumuz tamamlandı. Softricity SoftGrid Sequencer programımızı çalıştıralım.

Kurulumdan sonra Start menüsündeki programlara Softricity’in eklendiğini ve içinde de SoftGrid Sequencer bulunduğunu göreceksiniz. Tıklayıp açtığımızda kurulumu kadar basit bir ara yüze sahip olduğunu görüyoruz.

Kurulumumuzu sonlandırdık; şimdi daha önceden yapmadıysak ikinci diskimizi de hazırlayalım. İlerleyen makalelerimizde bahsedeceğiz ama kısaca değinelim; sanal uygulamalarımız istemcilerimizde, belirlenen evrensel sürücü Q:’da barındırılarak çalıştırılacaklar. İstemcilerimizle benzerlik göstermesi adına SoftGrid Sequencer’daki ikinci diskimizi Q: olarak harflendirmemiz olası hataları minimuma indirmemizi sağlayacaktır. Uygulamalarımızı sanallaştıracağımız zaman kurulumları sistem bölümüne değil bu bölüme yapacağız ki istemcilerdeki sanal uygulama bölümü ile aynı bölümde uygulama sanallaştırmış olalım.

Computer Management’ten Disk Management’i açıp ikinci diskimizi Q:\ sürücüyü olarak biçimlendiriyoruz.

SoftGrid Virtual Application Sequencer’ın kurulum ve ayarlarını da bitirmiş bulunuyoruz.

Microsoft SoftGrid Virtual Application Server kurulumu için sunucumuza Microsoft Desktop Optimization Pack for Software Assurance cd’sini yerleştirelim.

MDOP ekranından Microsoft SoftGrid Application Virualization v4.2’yi seçiyoruz.

Server kurulumu için Install the Microsoft System Center Virtual Application Server’ı tıklayıp ilerliyoruz.

Installshield Wizard’a next deyip devam ediyoruz. Eğer bir önceki adımda Microsoft System Center Virtual Application Server’ı seçmenize rağmen bu ekran gelmezse cd sürücüsünden MDOP\SGAV\installers\server altındaki setup.exe’yi tıklayarak  sihirbazı başlatabilirsiniz.

Lisans sözleşmesini kabul edip next ile ilerliyoruz.

Kullanıcı adı ve organizasyonu girip devam ediyoruz.

Setup Type kısmında Typical deyip ayarları varsayılan olarak bırakabiliriz ama Custom’u seçip ne gibi değişiklikler yapabileceğimizi görmek için ilerleyelim.

Custom Setup kısmında gördüğünüz gibi dört farklı yükleme gerçekleştirebileceğimizi görüyoruz. Bunlar SoftGrid Virtual Application Server, istemcilerden gelen isteklere cevap verecek hizmetlerin çalışması için; SoftGrid Management Console, herhangi bir bilgisayardan sunucumuza bağlanıp yönetebilmemiz için; SoftGrid Management Web Service, web servislerinin ayarlanması için; SoftGrid Client Management Console ise herhangi bir bilgisayardan istemcilere uzaktan bağlanabilmemiz için gerekli olan uygulamalardır.  İlk üç uygulama hizmetin verilebilmesi için sunucu üstüne kurulmalıdır tabi üçü bir sunucuya yükleneceği gibi farklı sunuculara da yüklenebilirler. Yapınızın büyüklüğüne ve sanallaştıracağınız uygulama sayısına göre bunu belirlememiz gerekiyor.

Install to kısmından istersek uygulamanın kurulacağı yeri de değiştirebiliriz. Varsayılan yerde bırakıp devam ediyorum.

Requried Web Service Extensions’da kurulum için IIS ve ASP.NET’in sunucu üstünde kurulu olması ve IIS üzerinde ASP.NET’e izin verilmiş olması gerektiğini belirtiyor. Next ile devam ediyoruz.

Database Server penceresine geldiğimizde verilerini SQL sunucusunda mı yoksa MSDE’de mi tutacağını soruyor. Eğer SQL sunucusunu seçerseniz ilerleyen bölümlerde bağlantı için kullanıcı adı ve şifre bilgilerini soracaktır. Mevcut kurulu bir SQL’im olmadığı için Install MSDE kurulumu ile devam ediyorum.

MSDE database’ine bağlantı sağlayabilecek administrator ve user kullanıcılarının tanımlanabilmesi için şifrelerini girmemiz gerekiyor. Path kısmından veritabanının kurulumunun yapılacağı yeri de değiştirebiliyoruz. Varsayılanda bırakıp devam ediyorum.

Directory Server penceresinde etki alanımızın adını yazdıktan sonra hangi kullanıcıyla etki alanına ulaşabileceğimizi belirliyoruz. Bu kullanıcının domain users üyesi olması yeterlidir. Genellikle yaptığımız bir yanlışlığı da belirtmek istiyorum. Eğer buraya domain administrator hesabını ve şifresini girersek ilerleyen zamanda administrator’ün şifresini değiştirdiğimizde etki alanından bilgi akışı olmayacağı için SoftGrid yapması gereken işi yapamayacaktır. Bu söylediğim çoğu uygulama için geçerlidir; yedek alırken de domain administrator hesabını kullanırsak yine şifreyi değiştirdiğimizde yedekleme ayarlarını düzenlemek zorunda kalırız. Bu gibi uygulamalar için uyguluma bazlı kullanıcı açmamızda ve onları kullanmamızda fayda vardır. Ek bir bilgi verdikten sonra Next ile ilerliyoruz.

Etki alanımızdaki hangi kullanıcıların SoftGrid sunucu uygulamasını yönetme hakkı olacağını belirtmek için bir grup giriyoruz. Bu gruba üye kullanıcılar SoftGrid sunucu uygulamasını yönetebileceklerdir. Ben SofdGrid için softgrid administrators grubunu oluşturmuştum onu ekliyorum. Siz isterseniz domain admins grubunu da ekleyebilirsiniz.

Default Provider Group ekranında bizden sanal uygulamaları kimlerin kullanabileceğini belirtiyoruz. Bu varsayılan değer olarak atanacaktır. Daha sonra biz istersek sanal uygulamaları sadece muhasebe veya pazarlama grubunun kullanımına açabiliriz. Ben softgrid users diye bir grup oluşturmuştum, ekleyip ilerliyorum.

Server Group’ta eğer birden çok SoftGrid Virtual Application Server varsa bunların SoftGrid Management Console’da Server Groups sekmesi altında hangi grubun üyesi olacağını seçiyoruz. Eğer yazdığınız grup yoksa oluşturulacak varsa sunucu o gruba dahil edilecektir. Ben varsayılanda bırakıp ilerliyorum.

Content Path ekranında sanal uygulamaların bulunacağı klasör ve klasörün bulunacağı yer görülüyor yine istersek değişiklik yapabiliriz.  Herhangi bir değişiklik yapmadan Next ile devam ediyorum.

Ready to Install the Program’a geldiğimizde artık kuruluma hazırız demektir. Install ile kurulumu başlatıyoruz.

Kurulum bittikten sonra Finish ile bitiyoruz. Tabi aslında bitmedi ufak birkaç kontrol ve ayar daha yapmamız lazım.

İlk önce yönetimsel araçlarımıza yeni eklenen SoftGrid Management Console’u açalım ve Connect to SoftGrid System ile ara yüze bir bağlanalım.

Web Service Host Name kısmına, SoftGrid Management Web Servis hizmetini veren sunucunun bilgilerini giriyoruz. Ben server üstünden bağlanacağım için localhost yazıyorum siz kendi bilgisayarınıza SoftGrid Client Management Console kurduysanız sunucunuzun adını veya ip adresini girebilirsiniz. Eğer daha güvenli erişim sağlıyım diyip SSL ayarlarını da yaptıysak Use Secure Connetion’u seçmeniz gerekecektir. Login Credentials kısmında oturum açtığınız kullanıcı ile sunucuya erişecekseniz Use Current Windows Account’ı seçip sunucuya bağlanabilirsiniz. Ben admin.softgrid ile bağlanmak istediğim için Specify Windows Account’u seçip bilgilerimi giriyorum. OK ile bağlantımızı başlatıyoruz.

SoftGrid System’e eriştiğimizde solda menülerimizi, ortada sanal uygulamalarımızı, sağdaysa Actions kısmını görebiliyoruz. Biz sanal uygulama yapmadık demeyin SoftGrid’i yükledikten sonra Default SoftGrid Application adında bir test uygulaması yükleniyor.

Sanal uygulamalarımızı paylaştırmak gibi ufak bir sorunumuz var. Bunu da hemen ayarlayalım.

SoftGrid sunucu uygulamasını yüklerken hatırlarsanız sanal uygulamaların bulunacağı yeri göstermiştik. Şimdi bu klasörü paylaşıma açmamız gerekiyor ki sanal uygulamalarımıza kullanıcılarımızda erişebilsinler. Ben varsayılanda bıraktığım için uygulamaların bulunacağı klasör Program Files\Softricity\SoftGrid Server altında content klasörüdür.

Bu klasörü paylaşıma açalım.

Paylaşım izinlerinde Everyone’a read hakkına her zaman karşı olduğum için onu kaldırıyorum, kaldırmanızı da tavsiye ediyorum, Domain kullanıcılarımızın sanal uygulamalara erişimde ileride sorun yaşamamak adına Domain Users’a read hakkı veriyorum, siz isterseniz sanal uygulamaları kullanacak belirli gruplarınızı ekleyebilirsiniz. Her zaman olduğu gibi domain admin ve domain admins grubuna da full control hakkı verip Security tabına geçiyoruz.

Burada da gerekli izinleri veriyoruz. Ok deyip ekranı kapatıyoruz.

Content klasörünü paylaştırdıktan sonra sıra geldi sanal uygulamaların bulunacağı Default Content Path klasörünü SoftGrid Servera göstermeye.

SoftGrid Management Console açıyoruz ve sunucumuz üstünde sağ tıklıyıp System Options’ı açıyor ve content klasörünün network üstündeki yerini göstermek için Browse’a basıyoruz.

Klasörün network üstündeki yerini gösterdikten sonra OK deyip ekranları kapatıyoruz.

Son olarak düzeltmemiz gereken bir yer daha var. Yükleme ile birlikte gelen Default SoftGrid Application uygulamasının logosuna baktığınızda bir yanlışlık olmadığını düşünebilirsiniz ama o logo uygulamanın iconu bulunmadığı zaman SoftGrid tarafından atanan bir logodur. Kullanıcılarımızın masaüstlerindeki uygulama iconlarının da yanlış olmaması için bunu da düzeltelim.

Default SoftGrid Application’ın özelliklerine girince OSD Path’in ve Icon Path’in networkten gösterilmediğini görüyoruz.

Şimdi baktığımızdaysa iconun uygulamanın kendi iconu olduğunu görüyoruz. Bundan sonraki sanal uygulamalarımızda da aynı ayarı yapmamız gerekiyor yoksa sanal uygulamaların kullanıcı tarafındaki kısayolları da yanlış görüntülenecektir.

Microsoft SoftGrid Virtual Application Server’ın yani Microsoft System Center Virtual Application Server’ın kurulumunu ve kontrollerini tamamen bitirdikten sonra uygulamalarımızı sanallaştırabiliriz.

Microsoft tarafından piyasaya sunulan Hyper-V sanallaştırma teknolojisi, 2008 Haziran sonunda piyasaya hızlı bir giriş yaptı. Hyper-V’nin sağladığı faydalar yanında tamamen ücretsiz olarak sunulması ise oldukça ses getirdi ve sanallaştırma pazarının diğer oyuncularını ciddi stratejik adımlar atmaya itti.

Bildiğiniz gibi Hyper-V ücretsiz bir sunucu sanallaştırma teknolojisi. Bu teknolojiyi kullanabilmek için elimizde Windows Server 2008 x64 bir işletim sistemi olması gerekiyordu. Hyper-V teknolojisini aşağıdaki ürünler üzerinde kullanabiliyoruz.

Windows Server 2008 Standart Edition (x64) (Full or Core installation)

Windows Server 2008 Enterprise Edition (x64) (Full or Core installation)

Windows Server 2008 Datacenter Edition (x64) (Full or Core installation)

Yani Hyper-V teknolojisini 64bit bir Windows Server 2008 üzerinde kullanabiliyoruz. Bu durumda maliyet, Windows Server 2008 işletim sistemine sahip olma maliyeti kadardır. Her üç sürüm üzerinde de Hyper-V dışındaki diğer Windows Server 2008 rollerini kullanmak mümkün. Bu OS üzerinden aktif edeceğimiz Hyper-V teknolojisi için ise herhangi bir ücret yada CALs gerekliliği yoktur.

Ekim 2008 başında ise Hyper-V teknolojisinin yeni oyuncusu olan Hyper-V Server 2008 duyuruldu ve kullanıma sunuldu. Bu ürünün diğer Windows Server 2008 sürümlerinden farkı ise, sadece windows hypervisor çalıştıran, tamamen üzerindeki VM’leri çalıştırmaya odaklanmış ve başka hiçbir Windows Server 2008 rolünü içermeyen bir ürün olmasıdır.

Hyper-V Server 2008 için bildiğimiz Hyper-V donanımsal kriterler yine geçerlidir. Yani ilk olarak x64 mimaride bir processor olmalı ve hardware-assisted virtualization destekli olmalı. Yine DEP enable edilmiş olmalı. Bu kriterler için önceki Hyper-V kurulum makalelerimize göz atabilirsiniz.

Hyper-V Server 2008 için bir Windows Server 2008 sürümüdür diyebiliriz. Temel olarak Windows Server 2008 mimarisinin kırpılmış haline sahiptir ve Windows Server 2008 driver yapısını taşır. Grafik ara yüzü yoktur ve desktop uygulamalarını çalıştıramaz. Hyper-V Server 2008’i Core instalattion ürünlere benzetebiliriz ancak yukarıda da söylediğim gibi üzerinde hypervisor dışında hiçbir role çalışmaz. Aynı zamanda stand-alone çalışacak şekilde tasarlanmıştır yani clustering desteklemez.

Temel kullanım amacı:

Temel konsolidasyon işlemleri

Test ve geliştirme ortamları yaratılması

Windows ve Linux OS’lerin aynı ortamda sanal olarak çalıştırılabilmesi

Gelelim en önemli noktalardan birine. Hyper-V Server 2008 tamamen ücretsiz bir üründür. Yani Windows Server 2008 üzerinde Hyper-V kullanmak için öncelikle Windows Server 2008 işletim sistemine (doğal olarak lisansına) sahip olmak gerekiyor. Hyper-V Server 2008 ise kendisi bir işletim sistemidir ve üzerindeki hypervisor ile birlikte ücretsizdir.

Microsoft download center üzerinden indirip, kurulum medyasına kopyalayıp, kurulumu gerçekleştirip, üzerinde sanal makineleri çalıştırmaya başlayabiliriz. Kurulum bölümünde ilgili download linklerini vereceğim.

Hyper-V Server 2008 ürününün, Windows Server 2008 üzerinde çalışan Hyper-V teknolojisine göre bir takım limitleri mevcut. Hem bu limitlere göz atmak, hem de ürünü daha iyi tanımak adına bu limitlere maddeler halinde göz atalım.

Kullanıcı Grafik Ara Yüz: Masaüstü, başlat menüsü, pencereler  vs.. gibi grafiksel anlamda yönetim gerçekleştirebileceğimiz menüleri yoktur. Görünüm ve yönetim olarak Windows Server 2008 Core installation’a çok benzer. Hyper-V Configuration (hvconfig.cmd) isminde, mavi zemin üzerine beyaz karakterler şeklinde görünen bir komut satırı aracı ile gelir. Bu araç, sadece Hyper-V Server’ı yönetmek için komutlar barındırır. Üzerindeki VM’leri yönetmek için ise, remote computer üzerinde çalışan Hyper-V Manager konsolu yada SCVMM 2008 araçları kullanılır.

HA (High Availability) ve Clustering: Stand-alone (tek başına) çalışacak şekilde tasarlanmıştır ve Failover senaryoları gibi cluster yapılarını desteklemez. Aynı şekilde System Center Virtual Machine Manager 2008 (SCVMM2008) ile yapılandırabileceğimiz High Availability çözümleri de Hyper-V Server 2008 üzerinde desteklenmez.

Quick Migration: Çalışan VM’leri minimum downtime ile başka bir fiziksel Hyper-V sunucusu üzerine taşıma işlemi olan Quick Migration, Hyper-V 2008 üzerinde desteklenmez.

Maksimum 32GB Ram: Yani fiziksel anlamda 32GB RAM kullanabiliriz. Toplamda 32GB Ram’i, üzerinde çalışan VM’lere paylaştırabiliriz.

Processor: Hyper-V Server 2008 < 4 Processor şeklinde destekler. Yani 4 fiziksel CPU’nun altı desteklenir. Windows Server 2008 üzerinde çalışan Hyper-V ise 6 fiziksel processor destekler (ilgili update pakedini yükledikten sonra)

Diğer Server Rolleri: Üzerinde hiçbir Windows server 2008 rolü çalışmaz. Sadece ve sadece hypervisor çalıştırabilir.

Lisans Durumu: Daha öncede söylediğimiz gibi ürün tamamen ücretsidir. Ancak üzerinde çalışacak her VM’in kendi işletim sistemi lisansı olması gerekir. Yani Windows Server 2008 üzerindeki Hyper-V de gelen Guest OS lisanslama avantajları bu ürün için geçerli değil.

Evet, limitlere göz attıktan ve ürünü daha iyi tanıdıktan sonra temin ve kurulum yöntemine göz atabiliriz.

Öncelikle aşağıdaki linki kullanarak Hyper-V Server 2008’i download ediyoruz.

http://www.microsoft.com/downloads/details.aspx?FamilyId=6067CB24-06CC-483A-AF92-B919F699C3A0&displaylang=en

937MB boyutundaki ISO dosyasını DVD’ye yada uygun kurulum medyasına yazıyoruz.

Hyper-V Server 2008 için gerekli minimum donanım ise aşağıda yer alıyor.

İşlemci: Intel Pentium 4, Xeon, Core 2 DUO processor, AMD Opteron, Athlon 64, Athlon X2.

İşlemci hızı: En az 1ghz.

Bellek: En az 1GB.

Disk: 2GB boş alan.

Bu minimum değerler Hyper-V Server 2008’in çalışması için. Üzerinde çalışacak her VM için + olarak kaynak gerekir.

Kurulum medyasını yerleştirip kurulumu başlatıyoruz. Dakikalar sonra Hyper-V Server 2008 üzerinde VM çalıştırmaya hazır hale gelecek.

Öncelikle aşağıdaki birkaç küçük adımı tamamlıyoruz.

Hyper-V Server 2008 için dil seçimini yapıyoruz. Türkçe henüz desteklenen diller arasında yok.

Klavye ve zaman ayarlarını yapıyoruz.

Kurulumu başlatıyoruz.

Lisans anlaşmasını onaylıyoruz.

Temiz kurulum ile devam ediyoruz. Çünkü herhangi bir ürünü Hyper-V Server 2008’e upgrade etme şansımız yok.

Eğer gerekiyor ise disk bölümlemesini yapıyoruz.

Ve kurulum başlıyor…

Kurulum tamamlanıyor…

Oturum açma ekranı geldi. CTRL+ALT+Delete yapıp administrator hesabı ile login oluyoruz. (password default olarak boştur)

Administrator hesabı ve boş password ile login olduktan sonra yeni bir password belirliyoruz.

Ve karşınızda Hyper-V Server 2008!

Bizi karşılayan aracın ismi Hyper-V Configuration. Üzerinde 1 den 13’e kadar bir takım komutlar bulunuyor. Bu numaralarını kullanarak komutları uygulayabiliriz.

Kullanılabilecek komutlar açık olarak görünüyor. Dikkat ederseniz hiçbir komut sanal makine yaratılması yada yönetilmesi ile ilgili değil. Tüm komutlar Hyper-V Server 2008 işletim sistemi ile ilgili.

“Peki biz nasıl yeni VM yaratıp yöneteceğiz” dediğinizi duyar gibiyim.

Bu noktada kullanacağınız araç, başka bir sistem üzerinde çalışan (bu sistemler Windows Vista SP1, Windows Server 2008 sürümleri olabilir)  Hyper-V Manager  konsolu veya sanallaştırma ortamlarını yönetmek için kullanacağımız System Center Virtual Machine Manager 2008 olabilir.

Hyper-V Server 2008’i yukarıdaki en son resimde görülen Hyper-V Configuration aracı üzerindeki 1 numaralı komut ile domain ortamına dahil etmeniz tavsiye edilir.

Daha sonra Hyper-V Manager konsolu üzerinde action menüsünde connect to server diyerek Hyper-V Server 2008’e bağlanıp yeni sanal makineler yaratabilirsiniz.

Sanal makine yaratılması ve yönetimsel işlemler ile ilgili olarak portalımızdaki diğer Hyper-V makalelerine göz atabilirsiniz.

Hardware bölümünden müdahale edebileceğimiz bir diğer donanım IDE Controller dır.

Gördüğünüz gibi 2 adet IDE Controller çalışıyor. IDE Controller 0 üzerinde “Hard Drive” isimli bir disk var. Bu disk bizim system diskimiz yani sanal işletim sistemi bu disk üzerinde çalışıyor.

IDE Controller 1 ise DVD sürücüsünün bulunduğu Controller durumunda.

Bu Controller lar üzerinde istediğimiz ekleme-çıkartma işlemini yapabiliriz. Örnek olması açısından IDE Controller 0 ‘a yeni bir DVD sürücü ekleyelim.

Yukarıdaki şekilde Add dedikten sonra DVD sürücümüz ekleniyor.

Oluşturduğumuz bu sanal DVD sürücüsünü, bir ISA dosyasına bağlayabileceğimiz gibi fiziksel bir DVD sürücüsüne de bağlayabiliriz.

Aynı şekilde IDE disk te eklemek mümkün.

Yine Hardware bölümünde, aşağıda kırmızı çerçeve içine aldığım SCSI Controller ve Network Adapter donanımlarını daha önce biz eklemiştik ve bunlar üzerinde neler yapılabileceğine bakmıştık. Bu nedenle tekrar girmiyorum.

Yine Hardware bölümü seçeneklerinden olan COM1 ve COM2 portlarının davranışını belirleyebiliyoruz. Default olarak 2 com portu ekli şekilde gelir. İstersek kaldırabiliriz.

Hardware bölümünün son ayarı ise Diskette Drive

“Virtual floppy disk” seçeneği ile, hard disk üzerinde duran VFD uzantılı bir dosyayı disket sürücüsüne koyabiliriz.

Management bölümündeki ayarlar ile devam edersek,

İlk seçenek Name

Bu bölümde sanal makinemizin Hyper-V Manager konsolunda görünen ismini değiştirebiliriz. (Dikkat edin, bilgisayar ismi değil, sanal makine ismi). Eğer istersek bu makineye özel bir not ekleyebiliriz.

Integration Services bölümünde çeşitli servisler göreceksiniz.

Daha önceki makaleleri hatırlarsanız, sanal işletim sistemi kurulumunda Integration Services’i yüklemiştik. İşte bu servisler, o yüklemeden sonra gelen ve fiziksel makine ile sanal makine arasındaki etkileşimde çeşitli görevleri üstlenen servisler. Bu servisleri ilerleyen günlerde ayrıntılı olarak ele alacağız.

Management bölümündeki bir diğer ayar ise Snapshot File Location dır.

Alacağımız snapshot ların nerede depolanacağını belirleyebiliyoruz.

Management bölümünde ki diğer önemli iki ayaraise, Automatic Start Actions ve Automatic Stop Actions

Automatic Start Actions bölümünde, sanal işletim sistemlerinin Automatc Strat davranışını belirleyebiliyoruz.

Bu seçenekleri örnekler ile incelersek;

Nothing : Eğer bir sanal makine için bu seçenek seçili ise, fiziksel sunucu (yani hyper-v sunucusu) restart olduğunda veya tamamen kapanıp açıldığında; eğer fiziksel sunucu kapanmadan önce sanal işletim sistemi açık durumda olsa bile, fiziksel sunucu yeniden başladığında sanal işletim sistemi otomatik olarak başlamaz.

Automatically start if it was running when the service stopped : Eğer bir sanal makine için bu seçenek seçili ise, fiziksel sunucu (yani hyper-v sunucusu) restart olduğunda veya tamamen kapanıp açıldığında; eğer fiziksel sunucu kapanmadan önce sanal işletim sistemi açık ise, otomatik olarak yine start olur. Eğer fiziksel sunucu kapanmadan önce sanal işletim sistemi kapalı ise, yine kapalı durumda bekler.

Always start this virtual machine automatically: Eğer bir sanal makine için bu seçenek seçili ise, fiziksel sunucu (yani hyper-v sunucusu) restart olduğunda veya tamamen kapanıp açıldığında; sanal işletim sisteminin açık yada kapalı olması önemsizdir, her durumda yine otomatik olarak start duruma geçer.

Automatic Start Delay ayarı ise, sadece Automatically start if it was running when the service stopped ve Always start this virtual machine automatically seçenekleri ile birlikte kullanılabilir. Burada belirleyeceğimiz saniye cinsinden süre ile, bu ayarlardaki davranışların ne kadar gecikme ile başlayacağını belirleyebiliyoruz.

Ör:  bir sanal makine için Always start this virtual machine automatically seçeneğini seçtik ve Stratup Delay değeri olarak 180 verdik.Bu durumda fiziksel sunucumuz bir şekilde kapanıp açılırsa, sanal makinemiz fiziksel sunucu açıldıktan 180 saniye sonra start olacaktır.

Management bölümündeki son ayar ise Automatic Stop Actions.

Bu bölümde ise fiziksel sunucumuz kapanırken (shut down yani normal kapanış şekli), sanal makinelerimiz için davranış durumu belirleyebiliyoruz.

Yine örnekler ile incelersek;

Save the virtual machine state: Fiziksel sunucuya shutdown komutunu verdiğimizde, sanal işletim sistemi üzerindeki tüm işlemler kayıt edilir. (Ör: Açık olan pencereler, o an yapılan işlemler, çalışmalar vs..) Daha sonra fiziksel sunucumuz yeniden açıldığında ve sanal makinemiz de strat olduğunda, kapanmadan önceki durumuna gelir. Yani sanal makine üzerindeki tüm açık pencereler ve çalışmalar aynen geri gelir.

Turn off the virtual machine: Fiziksel sunucuya shutdown komutunu verdiğimizde, sanal işletim sistemi üzerindeki hiçbir şey kayıt edilmez ve hemen TurnOff yapılır. Yani sanal makinemizin fişini çekmek gibi bir şey.

Shutdown the guest operating system: Fiziksel sunucuya shutdown komutunu verdiğimizde, sanal makine üzerindeki işletim sisteminede shutdown komutu gönderilir. Yani “bilgisayarı kapat” menüsünü kullanıyor gibi sanal işletim sistemi shutdown edilir. Daha sonra fiziksel sunucu kapatılır.

Automatic Start Actions ve Automatic Stop Actions ayarlarının sanal makineler üzerinde çalışması için, Integration Services’in sanal sistem üzerinde çalışıyor olması gerekiyor.

Ayrıca Automatic Start Actions ve Automatic Stop Actions davranışları birbiri ile dolaylıda olsa bağlantılıdır. Bir bütün olarak düşünülmesi gerekir.

Evet böylece Settings… bölümü ayarlarını tamamlamış olduk. Diğer ayarlar ile devam edersek;

Bu noktadan sonraki ayarlar, sanal makinenin açık yada kapalı olmasına göre değişiyor.

Bu nedenle öncelikle sanal makine açık durumdayken gelen ayarlar ile devam ediyoruz.

Yukarıdaki üç seçenek;

Turn Off… : Sanal makineyi sanki fişini çekmişiz gibi kapatır yani TurnOff yapar.

Shut Down… : Öncelikle sanal makine üzerinde çalışan işletim sistemini kapatır, daha sonra sanal makine kapatılır.

Save : Sanal Makine üzerinde yapılan tüm işlemler kayıt edilir. Sanal makine yeniden start edildiğinde kaldığı yerden devam eder.

Diğer iki ayar ise aşağıdaki Pause ve Reset

Pause: Sanal makineyi durdurur. Üzerinde çalışan sanal işletim sistemi yanıt vermez ve kullanılamaz. Ancak sanal makine yada sanal  işletim sistemi kapanmaz, sadece beklemeye alınır. Resume komutunu verince, yeniden ve kaldığı yerden kullanılabilir duruma geçer.

Reset: Bilgisayar üzerindeki rest tuşu gibi düşünebilirsiniz. Sanal makineyi resetler ve sanal makine yeniden başlar.

Bir diğer önemli komut ise Snapshot komutudur.

Snapshot komutunu verdikten sonra, saniyeler içinde ve çalışan sistemde kesinti olmadan bir yedeği alınıyor.

Snapshot ın nereye alındığını ise daha önce belirlemiştik. Snapshot işleminden sonra görüntü aşağıdaki gibi olur.

Bu şekilde bir çok snapshot alabiliriz.

Eğer seçmiş olduğumuz sanal makine için alınmış bir yada daha fazla snapshot var ise, aşağıdaki Revert seçeneği de aktif olur.

Revert seçeneği ile, en son alınan snapshot ‘a hızlıca geri dönebiliriz.

Diğer snapshot lardan birisine geri dönmek istersek, üzerine sağ tıklayıp Apply dememiz yeterli. Saniyeler içinde geri dönülür.

Snapshot lar için uygulanabilecek diğer komutlarda yukarıda görünüyor.

Rename : Snapshot ismini değiştirebiliriz.

Delete Snapshot : Seçili snapshot ‘ı siler

Delete Snapshot Subtree : Seçili snapshot’ı ve onun altındaki tüm snapshot ları siler.

Rename seçeneği ile, sanal makinemize yeni bir isim verebiliriz.

Şimdi de sanal makinemiz kapalı iken aktif olan ayarlar ile devam ediyoruz.

Start komutu, kapalı olan sanal makineyi start eder.

Altında bulunan Snapshot ve Revert komutlarından az önce bahsettik.

Export komutu ise sanal makinemizi dışarı vermek için kullanılır.

Export komutuna tıkladığımızda, bizden bir path belirlememiz istenir.

Export Path ‘ı belirledikten sonra Export diyerek işlemi başlatırız.

Peki bu ne işe yarar? Örneğin 1nci Hyper-V sunucumuz üzerinde çalışan sanal makinemizi, export ettikten sonra başka bir Hyper-V sunucusuna import edebiliriz. Nasıl import edileceğine ise daha önceki bölümlerde değinmiştik.

Farklı taşıma yöntemleride mevcut (Ortak bir storage üzerinde quick migration gibi) ancak bunları ilerleyen gönlerde inceleyeceğiz.

Rename seçeneğinde de daha önce bahsetmiştik.

Bahsedeceğimiz son seçenek olan Delete… komutu ise sanal makineyi silmek için kullanılır.

Bu komut sadece sanal makineyi ve konfigürasyon ayarlarını siler. Ancak sanal makineye bağlı olan sanal diskler ve içerisindeki veriler kalır.

Evet, bahsedeceklerimiz bu kadar.

Altına çizmek istediğim nokta ise şudur; bu ayarların hepsi, sadece seçili olan sanal makine üzerinde geçerlidir. Buna dikkat ediyoruz.

İnceleyeceğimiz menü, Hyper-V Manager konsolunda Actions bölümü altında bulunuyor.

Yukarıda gördüğünüz gibi; öncelikle sanal makinemizi seçiyoruz (W2K3 STD-1)ve sağ alt bölümden editing işlemlerini gerçekleştirebiliyoruz.

İlk seçeneğimiz “Connect…”

Bu seçenek ile seçili ola sanal makinemizin konsol ekranına bağlanabiliyoruz.

İkinci seçeneğimiz “Settings…” bölümü.

Settings seçeneği ile, seçili olan sanal makine üzerinde hardware yönetimi gerçekleştirebiliyoruz (yeni donanım ekleme veya kaldırma gibi) Önemli bir menüdür, ayrıntılı olarak inceleyelim.

Tıkladığımızda aşağıdaki gibi bir pencere gelir ve içerisinde iki bölüm yer alır. Hardware ve Management.

Hardware bölümünde ilk seçenek Add Hardware dir.

Hemen bir hatırlatma yapmak istiyorum. Sanal makinelerimiz üzerinde hardware ekleme veya kaldırma gibi işlemler yapabilmek için, o sanal makinemizin kapalı durumda olması gerekir. Nasıl ki çalışan fiziksel bir sistem üzerinde donanım değiştiremezsek (istisnalar dışında), aynı durum sanal makinelerimiz içinde geçerlidir. Bu nedenle öncelikle sanal makinemizi OFF yapıyoruz, daha sonra devam ediyoruz.

Add hardware bölümünde ekleyebileceğimiz donanımlar açıkça görülüyor.

Bu donanımların nasıl eklendiğini görmek adına, ilk donanım olan SCSI Controller seçip Add butonuna tıklıyoruz. Bu seçenek ile bir controller ekliyoruz, daha sonra bu controller’a disk bağlayacağız.

Aşağıda gördüğünüz gibi yeni bir SCSI Controller ekledik. Bu Controller’a bir disk bağlamak için, Hard Drive seçili iken tekrar Add diyoruz.

Ve yeni bir disk bağlamış oluyoruz.

Eklediğimiz SCSI Controller’a bağladığımız disk için konum belirleyeceğiz.

Yukarıda görüldüğü gibi, “Virtual Hard Disk” bölümünden New diyerek yeni bir sanal disk yaratabiliriz. New dediğimizde karşımıza çıkacak wizard ile daha önceki bölümlerde tanışmıştık. Bu nedenle tekrar anlatmıyorum. Bu seçenek ile sıfırdan sanal bir disk yaratıp, eklediğimiz SCSI Controller üzerinde bağlı olan Disk’e atayabiliyoruz.

Browse seçeneği ile daha önceden yaratmış olduğumuz sanal disklerden birisini atayabiliriz. Bu seçeneği de daha önce kullanmıştık.

Pasif olarak görünen “Physical hard disk” seçeneği ile, fiziksel bir diski, direk olarak atayabiliriz. Şu an çalışan ikinci bir disk olmadığı için pasif olarak görünüyor.

Uygun olanı seçtikten sonra (ben new ile devam ediyorum) Apply dediğimizde disk ekleme işlemi bitiyor.

Test isminde 10GB boyutlu bir disk ekledim.

Hemen sanal makinemizi start edip değişikliği görelim.

Aygıt yöneticisine bakarsak, yeni bir SCSI Controller ve SCSI Disk eklendiğini görebiliriz.

Yeni diskimiz, Disk Yönetimi altında da 10GB olarak yer alıyor ve kullanıma hazır.

Eklenecek SCSI diskler ile ilgili bir bilgi vermek istiyorum. Sanal işletim sistemi üzerindeki System Disk’i SCSI olarak ekleyemiyoruz. System Disk yani işletim sisteminin bulunduğu disk IDE olarak görmek zorunda.

Fiziksel sunucumuz üzerindeki fiziksel diskler SCSI, SAS, SAN olabilir, burada bir sorun yok. Sanal makine, atadığımız ilk diski yani işletim sistemini kurduğumuz diski IDE olarak görür ve kullanır.

Bu bölümde eklenebilecek diğer donanım olan Network Adapter ‘e bakarsak.

Seçiliyken Add butonuna tıklıyoruz. Gelen pencerede yapabileceklerimiz açıkça görülüyor.

Bu özellikleri daha önceki bölümlerden hatırlayacaksınız.

Öncelikle yeni eklediğimiz Network Adapter in hangi fiziksel NIC’i kullanacağını belirliyoruz.

İkinci bölümde static bir MAC adresi verebiliriz. Güzel bir özellik.

Üçüncü bölümde ise, bu network adapter’i VLAN altına alabiliyoruz.

Ekleyebileceğimiz üçüncü donanım ise Legacy Network Adapter

Legacy Network Adapter ‘ü fazla kullanacağımızı düşünmüyorum. Sanal işletim sistemlerini network üzerinden kurmak istersek (RIS, WDS gibi servisler üzerinden), Legacy Network Adapter kullanmamız gerekir.

Hardware bölümündeki ikinci seçenek ise BIOS

Yukarıda gördüğünüz gibi Num Lock durumunu ve system Boot için I/O donanımlarının önceliğini belirleyebiliyoruz.

Üçüncü bölüm ise Memory

Yukarıda görüldüğü gibi, seçili olan sanal makinemiz için RAM durumunu belirliyoruz. Verebileceğimiz minimum ve maximum değerleri görebilirsiniz. Bu değerler fiziksel makinemizin üzerindeki donanıma göre değişiyor.

Hardware bölümündeki bir diğer seçenek ise Processor

Aşağıda gördüğüz gibi, sanal makinemizin kullanacağı işlemci sayısını belirliyoruz.

Bu sayı logical processor bazlıdır. Örneğin INTEL Xeon Quad (4 çekirdek) fiziksel işlemciye sahipsek, Hyper-V bu işlemciyi, 4 logical processor olarak görür ve kullandırır. Sanal makinelerimize de bu şekilde dağıtabiliriz.

Yine Processor ayarlarındaki Resoruce Control bölünme bakarsak bir takım ayarlar göreceğiz.

Bu bölümde işlemci gücünü, % oranında sanal makinelere atayıp rezerve edebiliriz. 3 parça halinde incelersek.

1.      Bu bölümde, sanal makinemize ayırdığımız işlemci üzerinde kullanım yüzdesi belirleyebiliriz.

Örneğin:Kullandığı  Logical processor ‘ün %70 ini, bu makine için rezerve et diyebiliriz.

“Virtual Machine Reserver” bölümüne 70 yazdığımız zaman, “Percent off total system resources” bölümünde 17 değerini görüyoruz. Yani bu makinenin kullanımına sunduğumuz bir adet logical işlemcinin %70’i, toplam fiziksel işlemci gücümüzün ise %17 si bu makine için rezerve edildi.

2.      İkinci kısımda ise, sanal makinenin kullanabileceği maximum işlemci yüzdesini belirleyebiliriz.

Örneğin: Ayırdığımız logical işlemcinin en fazla %50 sini kullanabilsin diyebiliriz.

“Virtual Machine Limit” bölümüne 50 yazdığımız zaman, “Percent of total system resources” bölümünde 12 değerini görüyoruz. Yani bu sanal makine, atadığımız logical işlemci gücünün en fazla %50 sini kullanabilir, bunun üzerine çıkamaz. “Percent of total system resources” kısmındaki 12 ise, bu kısıtlamanın toplam fiziksel işlemci gücü üzerindeki yüzdesini göstermekte.

3.      Relative Weight ile aynı fiziksel kaynağı kullanması gereken iki sanal makine varsa, hangisinin öncelikli olacağını belirliyoruz. Değeri büyük olan, kaynağı önce kullanır.

Diğer Windows server hizmetleri ile birlikte sunucu sanallaştırma çözümü olarak sunulacak olan hyper-v içeren Windows Server 2008 işletim sistemleri, sunduğu özellikler yanında fiyat avantajıyla da gerçekten dikkate değer durumda.

Hyper-v için ücretsiz gelen bir özellik demek hiçte yanlış olmaz çünkü hyper-v içeren Windows Server 2008 sürümleri ile hyper-v içermeyen yani Windows Server 2008 without hyper-v sürümleri arasında 21$ gibi komik bir fark olacağı bilgisi var.

Hyper-v teknolojisi ile; aynı fiziksel sunucu üzerinde birden fazla işletim sistemi çalıştırabilir, fiziksel kaynaklar (cpu, ram, storage vs..) sanal sistemler arasında paylaştırabilir, yük dengelemesi ve disaster recovery senaryoları tasarlanabilir,  tamamen esnek ve daha dinamik IT alt yapıları oluşturabiliriz.

Bu temel özelliklerin en önemli getirisi olarak aşağıdaki maddeleri sayabiliriz.

• Donanım maliyetlerinde düşüş
• Lisans maliyetlerinde düşüş
• Elektik maliyetlerinde düşüş
• Operasyon maliyetlerinde düşüş
• Toplam sahip olma maliyetlerinde düşüş
• Sunucu yönetimi ve IT personel maliyetlerinde düşüş
• Kablolama ve sunucu ekipmanı maliyetlerinde düşüş

Tabi bunlar sayabildiğimiz ve gündemde olan maddeler. Bunların dışında, mevcut IT yapınızı sanallaştırma teknolojisi üzerinde değerlendirdiğiniz zaman, daha birçok fayda ortaya çıkması muhtemeldir. Sanallaştırma ve faydalarıyla ilgili olarak değindiğimiz yüzeysel özelliklerden sonra, Microsoft’un sanallaştırma çözümü Hyper-v nin en önemli özelliklerinden bahsederek devam edelim. Acaba yeni teknoloji neler içeriyor ?

Yeni ve gelişmiş mimari: Yeni 64-bit micro-kernelized hypervisor mimarisi Hyper-V’nin geniş bir aygıt destek yöntemi yelpazesi, gelişmiş performans ve rakiplerine göre daha güvenli bir platform sunmasını sağlıyor.

Yaygın İşletim Sistemi desteği: 32-bit ve 64-bit Windows ve Linux gibi farklı sunucu platformlarında farklı işletim sistemlerinin eş zamanlı çalışabilmesi için destek sağlıyor. Desteklenen işletim sistemi yelpazesinin giderek genişletileceği tahmin ediliyor.

SMP desteği: Tek bir sanal sistemde 4 fiziksel işlemciye kadar (SMP) destek sağlar. (16 Adet Core, 8 Adet Core2Duo, 4 Adet QuadCore)

Bellek desteği: Sanal aygıt başına 64Gb ram destekler

Gelişmiş depolama erişimi: Doğrudan disk erişimi ve/veya SAN destekler.

Ağ yükü dengelemesi: Hyper-v çalıştıran sunucular üzerindeki sanal sistemler arasında yükü dengelemek üzere, sanal sistemlerin Windows Ağ Yükleme Dengeleme (NLB) Servisi ile birlikte çalışması için kolaylıkla yapılandırılabilmesini sağlar ki wizard yardımı ile birkaç tıklama hareketi kadar basittir.

Donanım paylaşma mimarisi: Yeni sanal hizmet sağlayıcısı/ sanal hizmet kullanıcısı (VSP/VSC) mimarisi ile disk, ağ oluşturma, video vb. gibi temel kaynaklara daha kolay erişilmesini sağlarken bu kaynakların daha etkili kullanılmasını mümkün kılar.

Hızlı geçiş (Quick Migration): Hyper-V, Windows Server ve System Center yönetim araçlarının yüksek erişilebilirlikteki yeteneklerini kullanarak, kullandığınız sanal aygıtın fiziksel bir ana bilgisayar sisteminden bir diğerine en az aksaklık süresi ile geçişini yapmanızı sağlar.

Sanal sistem kopyası (VM Snapshot): Sanal sistemleri önceki hale geri dönebilmeniz ve genel yedekleme/geri yükleme çözümünü geliştirebilmeniz için çok kullanışlı bir özelliktir. Örneğin çalışan sistemler için geri yükleme noktaları oluşturabilir, üzerinde testler yapıp güncelleme paketleri/yazılımlar deneyebilir, sorun olması halinde sistemi önceki zamana geri yükleyebilirsiniz.

Geliştirilebilir: Standart tabanlı Windows Management Instrumentation (WMI) arabirimleri ve Hyper-V içerisindeki API’ler, bağımsız yazılım sağlayıcıları ve geliştiricilerinin hızla özel araçlar, hizmetler ve sanallaştırma platformu için desteklemeler oluşturmalarına olanak tanır. Yani yakın zamanda Hyper-v için geliştirilmiş birçok üçüncü parti yazılım görebileceğiz.

Hyper-V, Windows Server 2008 içerisinde bir role olarak geliyor ve Server Manager ara yüzü ile aktif edilebiliyor.

Bir diğer güzel özellik ise, Hyper-v role’ünün Windows Server Core üzerinde de çalışabiliyor olması. Yani tamamen bu işe adanmış bir sunucu oluşturabiliyoruz.

Hyper-v role’ü, x64 yani 64bit donanım istemektedir. Bu nedenle Windows Server 2008 işletim sistemimiz ve işlemcimiz x64 mimaride olmalıdır.

Hyper-V kullanılabilecek işletim sistemleri aşağıda yer alıyor.

• Windows Server 2008 Standart Edition (x64)
• Windows Server 2008 Enterprise Edition (x64)
• Windows Server 2008 Datacenter Edition (x64)

Hyper-v içermeyen sürümler ise;

• Windows Server 2008 Standart Edition without hyper-v
• Windows Server 2008 Enterprise Edition without hyper-v
• Windows Server 2008 Datacenter Edition without hyper-v

Olarak isimlendiriliyor.

Dikkat çekmek istediğim bir başka nokta ise, Hyper-V lisans durumu. Hyper-V üzerinde çalıştıracağımız işletim sistemleriyle, lisans konusunda büyük kazançlar elde edebiliriz. Maddeler halinde açıklarsak;

Windows Server 2008 Standart Edition (x64) üzerinde hyper-v çalıştırdığımız zaman, bir adet fiziksel bir adet sanal olmak üzere toplam iki adet Windows Server 2008 (veya downgrade olarak uygun versiyon) işletim sistemini yasal olarak çalıştırabiliriz.

Windows Server 2008 Enterprise Edition (x64) üzerinde hyper-v çalıştırdığımız zaman, bir adet fiziksel dört adet sanal olmak üzere toplam beş adet Windows Server 2008 (veya downgrade olarak uygun versiyon) işletim sistemini yasal olarak çalıştırabiliriz.

Windows Server 2008 Datacenter Edition (x64) üzerinde hyper-v çalıştırdığımız zaman, bir adet fiziksel ve donanımınızın desteklediği ölçüde (herhangi bir sınırlama yok) yani sınırsız adet Windows Server 2008 (veya downgrade olarak uygun versiyon) işletim sistemini yasal olarak çalıştırabiliriz.

Hyper-V içeren Windows Serverlar için açıklanan rakamlar ise aşağıdaki gibidir.

Windows Server 2008 Standart Edition (x64) (5CALs)                  999$ Windows Server 2008 Enterprise Edition (x64) (25 CALs) 3999$

Windows Server 2008 Datacenter Edition (x64) (No CALs)           2999$ (Per CPU)

Kurulum aşamasına geçiyoruz.

Hyper-v Kurulumu :

Donanım ihtiyaçlarına bakarsak:

X64 CPU (Hardware Virtualization Destekli) (AMD-V veya INTEL-VT)

Data Execution Prevention (DEP) (Virtualization destekleyen CPU larda genel olarak desteklenir)

Sanal Makinelerin İhtiyacına Göre RAM

Sanal Makinelerin İhtiyacına Göre Disk alanı

Sunucu Bios’u üzerinde yapılması gerekenler

• Enable Hardware‐Assisted Virtualization (AMD‐V or Intel VT) (Processor Options altında olur)
• Execute Disable: (Bazı Sunucularda/Eğer varsa)

§        AMD:  Enable No Execute (NX)

§        INTEL: Execute Disable (XD)

İşletim sistemi olarak Windows Server 2008 Enterprise Edition 64bit sürümü kullanıyorum. (Full Kurulum) İşletim sistemi kurulumundan bahsetmiyorum. Sistemin yeni kurulmuş ve security update lerin yapılmış olduğunu var sayarak devam ediyorum.

Daha öncede bahsettiğim gibi Hyper-v sonradan eklenebilen bir role olarak geliyor. Windows Server 2008 Release olmadan önce, Hyper-v role’ünü kullanabilmek için iki adet update package yüklememiz gerekiyordu. Ancak release olan Windows server 2008 de böyle bir gereklilik yok. Eğer elinizde Release Windows Server 2008 sürümü yoksa aşağıdaki linki kullanarak download edebilir, 240 gün süre ile yasal olarak test edebilirsiniz.

http://www.microsoft.com/windowsserver2008/en/us/trial-software.aspx

Şu an piyasada bulunan RTM Windows Server 2008 üzerinde, Hyper-V nin RTM sürümü bulunmuyor. Yayınlanan update package ler ile Hyper-V RC0 veya Hyper-V RC1 şeklinde kullanabiliyorduk.

Hyper-V RC0 ve RC1 sürümlerini RTM’e yükseltmek için, 26.06.2008 tarihinde download’a verilen aşağıdaki package’ı indirip kurmamız gerek.

Hyper-V RTM:

http://www.microsoft.com/downloads/details.aspx?FamilyId=F3AB3D4B-63C8-4424-A738-BADED34D24ED&displaylang=en

RC0 ve RC1 üzerine kurulum için yapılması gerekenler:

1. Her upgrade işleminde olduğu gibi mutlaka yadek alın (Sanal OS’ler, Ayarları vs..)
2. Yukarıdaki linkten Windows6.0-KB950050-x64.msu pakedini indirin ve çalıştırın.
3. Restart işleminden sonra Hyper-V RTM ile çalışmaya başlayabilirsiniz.

Sistem açıldığında Hyper-v role’ünü ekleyerek devam ediyoruz. Bunun için:

Start> Server Manager konsolunu açıyoruz ve Roles altında Add Roles diyoruz.

Gelen ekranı Next ile geçiyoruz.

Roles penceresinde Hyper-V seçerek ilerliyoruz.

Introduction penceresinde Hyper-V ile ilgili bilgiler var, isterseniz göz atabilirsiniz. Next ile ilerliyoruz.

Sanal makinelerin kendi aralarında ve diğer fiziksel cihazlarla iletişim kurabilmeleri için, sanal bir network oluşturulur. Virtual Networks ekranında, bu sanal network’ün hangi fiziksel Ethernet kartı/kartları üzerinde oluşturulacağını belirliyoruz.

Ayarlarımızı check edip Install ile kurulumu başlatıyoruz.

Kurulum  ilerliyor.

Kurulum bitiyor.

Kurulumun tamamlanabilmesi için, sunucumuzu Restart yapıyoruz.

Sunucu açıldıktan sonra kurulum tamamlanıyor ve Succeeded mesajını görüyoruz.

Aşağıdaki şekilde Hyper-V Manager konsolunu açıyoruz.

Gelen lisans anlaşmasını kabul ediyoruz.

ve karşınızda Hyper-V.

Services altında 3 adet servisin çalışıyor olması gerekiyor. Kontrol edebilirsiniz.

• Hyper-V Image Management Service
• Hyper-V Networking Management Service
• Hyper-V Virtual Machine Managemen

Ayrıca, kurulumda oluşabilecek sorunlar ve Hyper-V ile ilgili loglar için,

Event Viewer> Custom Views> Server Roles> Microsoft Hyper-V altına bakabilirsiniz.

Ben farklı bir Hyper-V server’a bağlanıp devam ediyorum. Bir önceki bölümde W2K8 STD isimli bir sanal makine yaratmıştık. Şimdi kullandığım sunucu üzerinde ise W2K3 STD – 1 ve W2K3 STD – 2 isimli iki adet sanal makine var ve ikisine de işletim sistemi kurulmamış durumda. Yani durum bir önceki makale ile aynı. Bu iki makine üzerine Windows Server 2003 R2 kurulumu yapacağız.

Hemen bir bilgi vermek istiyorum: Sanal makine üzerine kurulum yapacağınız işletim sistemleri aşağıdakiler olmalı.

·         Windows XP SP3 ve üstü

·         Windows Vista SP1 ve üstü

·         Windows Server 2003 SP2 ve üstü

·         Windows Server 2008 ve üstü

Çünkü kurulumdan sonra sanal sistemlerin tam olarak yönetilebilmesi için yüklememiz gereken bir component var. (Hyper-V Guest Component) Bu component, yukarıdaki işletim sistemleri ve servis paketleri altındaki sistemlerde çalışmıyor.

Eğer yukarıdakilerden daha düşük bir sistem kurarsanız (ör: Windows server 2003 SP1), bu componenti yüklemek istediğinizde aşağıdaki hatayı alısınız.

Ve bu noktada Mouse hareketleriniz sanal sistem üzerinde düzgün olarak algılanmaz ve birtakım sürücüler/aygıtlar çalışmaz (ki en önemlisi network connection). Sadece klavye hareketleri algılanır. Bu nedenle bilgisini verdiğim servis paketlerini içeren işletim sistemlerini kullanın. W2K3 STD – 1 ‘i start yaparak başlayalım. Bunun için üzerine sağ tıklayıp START diyebileceğimiz gibi, sağ alt köşedeki START butonunu da kullanabiliriz.

Start komutunu verdikten sonra sanal makinenin başladığını görebilirsiniz.

Sanal makineye bağlanmak için, aşağıdaki ekrana (Yukarıdaki pencerede, alttaki kırmızı kutu içinde) çift tıklayabilir veya sanal makine ismine sağ tıklayıp Connect… diyebiliriz. Virtual Machine Connection ile sanal makineye bağlantı sağlanır.

Gördüğünüz gibi normal bir sistemden farkı yok. Sanal makine üzerinde herhangi bir işletim sistemi olmadığı içinin Boot hatası veriyor. İşletim sistemi yükleyerek devam ediyoruz. Bunun için öncelikle kurulum medyasını göstermemiz gerek.

Media menüsünde aşağıdaki yolu takip ediyoruz.

Bu işlemin anlamı şudur: Kurulum için D: sürücüsündeki medyayı kullan. Bu durumda D: sürücüsü fiziksel sunucunun CD/DVD sürücüsüdür.

Farklı bir yöntem olarak, aynı menüde Insert Disk diyerek, fiziksel sunucunu üzerinden erişilebilen herhangi bir alan (storage, local disk vs..) üzerinde duran ISO imaj dosyasını gösterebiliriz.

Kurulum dosyalarını gösterdikten sonra, aşağıdaki şekilde sanal makinemizi restart yapıyoruz.

Ve kurulum başlıyor …

Windows kurulum adımlarını anlatmıyorum ve kurulumun tamamlandığını var sayarak devam ediyorum. Bu noktada bir bilgi daha vermek istiyorum. Yukarıdaki Virtual Machine Connection penceresini kapattığınız zaman, kuruluma veya sanal makinenin çalışmasına herhangi bir etkisi olmaz.

Aşağıda görüldüğü gibi sanal sistem çalışmaya devam eder.

Aynı şekilde, sistemler çalışırken Hyper-V Manager konsolunu da kapatabilirsiniz. Yani sanal sistem asla durmaz. Hyper-V Manager konsolunu tekrar açıp, Virtual Machine Connection ile sanal makineye bağlanıp, çalışan sistemi yönetmeye devam edebilirsiniz.

Evet kurulumun tamamlandığını ve Windows Server 2003 üzerinde ilk kez oturum açtığımızı var sayarak devam ediyorum.

Fark ettiyseniz Mouse hareketleriniz sanal sistem tarafından algılanmıyor. Sadece klavye komutları çalışıyor. Bu noktada yapacağımız ilk işlem, Action menüsünden “Insert Integration Services Setup Disk” komutunu vermek ve Hyper-V Guest Component’in yüklenmesini sağlamak. (Kurulumunu yapacağınız OS, makalenin başında saydıklarımdan düşük ise, bu komutu çalıştırırken bahsettiğim hatayı alırsınız)

Kurulum otomatik olarak başlar ve devam eder.

Sanal aygıtlar ve sürücüler yüklenir.

Successfuly mesajından sonra kurulum bitiyor ve sistemi yeniden başlatmamız gerekiyor.

Sistemimiz açıldığında, sanal makinemiz mouse hareketlerini algılayabilir ve network ile iletişim kurulabilir hale gelmiştir.

Sanal OS üzerinde yapılacak diğer ayarlar size kalmış. Artık ona gerçek bir sistemmiş gibi davranabilirsiniz. Üzerinde istediğiniz servisleri çalıştırıp kullanabilirsiniz. Ben diğer sanal makine için de (W2K3 STD – 2) aynı işlemleri yapıyorum. Böylece Hyper-V sunucum üzerinde çalışan iki adet Windows Server 2003 sanal işletim sistemim oluyor.

Bir hatırlatma daha yapmak istiyorum. Bu Windows Server 2003 işletim sistemleri için herhangi bir lisans ücreti ödemiyorum çünkü kullandığım ürün Windows Server 2008 Enterprise Edition.

Hatırlarsanız bu sürüm ile 1 adet fiziksel 4 adet sanal işletim sistemini lisanslı olarak çalıştırabiliyorduk.

Şu an 1 adet fiziksel Windows Server 2008 Enterprise ve 2 adet sanal Windows server 2003 çalışıyor (downgrade hakkı ile) ve daha 2 adet sanal işletim sistemini yasal olarak kullanma şansım var.

Küçük bir hesap yaparsak.

Bir fiziksel Windows Server 2008 Enterprise üzerinde çalışacak 4 adet sanal işletim sisteminin de Windows Server 2008 Enterprise Edition olduğunu düşünelim.

Hyper-V olmasaydı, bu sistemleri 5 ayrı sunucu üzerine kuracaktık.

Bu durumda;

5 x 3.999$ = 19.995$ lisans maliyeti + 5 adet fiziksel sunucu maliyetimiz olacaktı.

Ama sadece 3.999$’a satın alacağımız Windows Server 2008 Enterprise üzerinde 1 fiziksel, 4 sanal olmak üzere toplam 5 adet işletim sistemi çalıştırarak; (5 Adet W2K8 Ent.) 19.995$ – (1 Adet W2K8 Ent.) 3.999$ = 15.996$ şeklinde kara geçebiliriz.

Fiziksel sunucu karını saymıyorum bile. 5 adet fiziksel sunucuya yapacağımız yatırım ile, 4 sanal sistemi çalıştıracak güçlü bir donanım aldığımızı varsayarsak, lisanslardan yaptığımız 15.996$ kar aynen cebimizde duruyor olacak.